أبو الحسن العامري

395

رسائل أبو الحسن العامري

در اين كتاب عامري موضوع « نبوّت » را نيز مورد بررسى قرار داده است چنان كه گويد : « در هنگام بحث دربارهء نبوّات - از كتاب الارشاد لتصحيح الاعتقاد مسألهء رؤيت أرواح مقدّس حقايق پنهان در جواهر روحاني را به بحث گذاشتيم واينكه هر كس نامزد پيامبرى باشد بايد به مرتبهء بسيار بلند ارتقاء يابد . » « 8 » در أبواب ديگر كتاب ، موضوعات ومفاهيم اساسى در أديان إيراني ، يهودي ، نصراني را مانند بقاى عالم ، معاد ، ثواب وعقاب ، رستاخيز . . . مورد بحث وتحليل قرار داده است ، از جمله گويد : « اما دعوى مجوس وثنويه ، ودعوى يهود ودعوى نصارى را در كتاب خود موسوم به الارشاد لتصحيح الاعتقاد مورد بحث واستقصا قرار داده‌ايم » . « 9 » تحقيق وبحث دربارهء ذات وصفات الهى ونبوّت ونفس ، عامري را به موضوع تأثير عالم علوي در عالم سفلى از طريق سحر وطلسمات كشانده است . چنان كه گويد : « سحر وطلسمات . . . فنى است كه از شناخت آن بىنياز نيستيم ، زيرا آن نيز نوعي ارتباط با معاني الهى وتأثيرات روحاني دارد . وآن را در كتاب خود موسوم به الارشاد لتصحيح الاعتقاد بدان حد كه نياز را بر طرف سازد ، بويژه براي كساني كه جوياى حق باشند وسنگين پنداشتن شريعت آفت آنها نباشد شرح داده‌ايم . » « 10 » از آنجا كه فيلسوف ، مسائل الوهيت ونبوّت وبرنامه‌هاى اساسى أديان مختلف را مورد بحث وتحقيق قرار داده است ، طبيعي است كه بين أديان در چند موضوع ، مقايسه‌اى به عمل آورد . أو گويد : « عبادت مالي . . . امرى است كه همهء أديان در آن اشتراك دارند جز نصرانيت كه مذهبي است مبتنى بر تألّه محض . . . ودر پى آن مانى ديني آورد كه آميخته‌اى از نصرانيت ومجوسيّت بود ، بدان نحو كه ما در الارشاد لتصحيح الاعتقاد شرح داده‌ايم . » « 11 » مقصود عامري در اين بحث اثبات برترى اسلام است ، از اين رو گويد : « احاطه بر آنچه قرآن از فوايد خاص دربردارد ، براي عقل بشرى كه در علم تفسير به كمال نرسيده باشد ، امكانپذير نيست . واين مطلب را ما در الارشاد لتصحيح الاعتقاد مورد تحقيق قرار داده‌ايم . » « 12 » چنين مىنمايد كه عامري ديدگاه خود را نسبت به دين در الارشاد لتصحيح الاعتقاد باز نموده باشد واين ديدگاه بايد قائم بر تأويل وتحليل باشد . از اين رو اين سؤال مطرح مىشود كه أو تا

--> ( 8 ) . همو ، القول في الابصار والمبصر ، فروتر ، ص 338 . ( 9 ) . همو ، الأمد على الأبد ، ص 152 . ( 10 ) . همو ، التقرير لأوجه التقدير ، فروتر ، ص 282 . ( 11 ) . همو ، الاعلام بمناقب الإسلام ، ص 145 . ( 12 ) . همان ، ص 195 .